لزوم بازنگری زمان خدمت سربازی درزمان صلح

گـروهـان آزاد

گـروهـان آزاد

خورشید آنلاین

گرچه جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در روزهای نخست امسال افزایش طول زمان خدمت سربازی را منتفی اعلام کرد تا مشمولان خدمت زیر پرچم به اندازه چندماه زودتر ترخیص شدن خوشحال باشند اما برخی بر این عقیده‌اند که انجام 21 ماه خدمت سربازی در زمان صلح به لحاظ زمانی برای جوانان قابل تحمل است.

خدمت سربازی، قانون به یادگار مانده 9 آبان ۱۲۹۴ در دوره پهلوی اول است، امروزه تبدیل به دغدغه و شاید کابوسی برای هر جوان ایرانی شده است.

سربازی در دیگر ممالک
براساس بررسی مرکز پژوهش‌های مجلس، خدمت سربازی در دیگر کشورها، آمارهای جالب و قابل تاملی را به ما می‌دهد، یک مطالعه و بررسی علمی انجام شده در خصوص خدمت نظام وظیفه در ۱۹۷ کشور جهان می‌گوید: در ۱۱۲ کشور جهان یعنی ۵۷ درصد کشورهای مورد مطالعه اساسا سربازی اجباری وجود ندارد. ۲۸ کشور، سربازی اجباری یک سال و کمتر، ۲۰ کشور سربازی اجباری ۱۸ ماه و یا بیشتر و غیرانتخابی همراه با به کارگیری در امور عملیاتی نظامی دارند. همچنین ۱۴ کشور سربازی انتخابی، ۱۵ کشور از ترکیب نیروهای داوطلب و اجباری و بالاخره ۸ کشور صرفا در امور مدنی یا به صورت نظامی غیرمسلح از نیروی سرباز استفاده می کنند.
اما در کشور ما مهمترین انتقاد منتقدان به خدمت سربازی، «اجباری» بودن آن است. منتقدان خدمت سربازی دلایل دیگری مانند طولانی بودن زمان خدمت سربازی، عدم پرداخت دستمزد متناسب با این دوره، وجود تبعیض، ایجاد مشکلاتی در اشتغال، تحصیل و ازدواج را از دلایل مخالفت و انتقاد خود نسبت به خدمت سربازی عنوان می‌کنند.
یک دلیل عمده برای اجباری بودن خدمت سربازی
در چنین شرایطی سردار موسی کمالی در توجیه سربازی اجباری می‌گوید: راهبرد ما در سربازگیری اجباری، دفاع از مملکت است. 
جانشین اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح می‌افزاید: کدام جوانی پیدا می‌شود که در صورتی که سربازگیری حرفه‌ای شود، حاضر باشد برود سیستان و بلوچستان یا چابهار خدمت کند، اما سربازان وظیفه در تمامی نقاطی که لازم باشد، خدمت می‌کنند. 
وی می‌افزاید: در جنگ ایران و عراق حدود سه میلیون جوان در قالب سربازی آموزش‌دیده و به مناطق جنگی اعزام شدند، حال اگر جنگ شود، چه فردی حاضر است استخدام شود تا به جبهه اعزام شود.
سردار کمالی در مورد سربازی حرفه‌‌ای نیز می‌گوید : تنها بحث تجهیزات برای سرباز تخصصی مطرح نیست و در کنار آن باید به تهدیدات و بحث‌های سوق‌الجیشی یک کشور نیز توجه کرد. یکی از علت‌های شکست سنگین آمریکا در جنگ ویتنام وجود سربازان اجباری در این جنگ بود. 
کمالی می‌افزاید: در آن زمان سربازان می‌گفتند اگر هدف از سربازگیری اجباری، خدمت به کشور است، پس ما در خاک کشور دیگر چه می‌کنیم که همین موضوع سبب شد آنان به این نتیجه برسند که سرباز حرفه‌ای و مزدور اجیر کنند.

یک سوال فنی


سوالی که همواره مطرح می شود این است که تا چه زمانی می توان خدمت اجباری سربازی را با مدت، قوانین و شرایط فعلی پیش برد؟ و اینکه اگر تهاجمی به کشور شود آیا این سربازان با توجه به پیشرفت زیاد تکنولوژی و ابزارهای جنگی و با دانش جنگی محدود توان مقابله با دشمن را دارند؟ تحلیلگر بلژیکی مرکز مطالعات سیاسی اروپا در پاسخ به این سوال 
می‌گوید: سلاح های جدید نظامی فقط توسط سربازان حرفه ای کاربرد پیدا خواهد کرد و نه سربازان وظیفه ای که فقط قرار است به مدت یک سال و یا کمتر خدمت کنند. استفاده از سربازان وظیفه برای به کارگیری تکنولوژی های نوین، ایده خوبی نیست. واقعیت این است که تاریخ مصرف سربازان وظیفه‌ای که صرفا به ماموریت‌های خدماتی و نگهبانی و غیرتخصصی به سبک سده‌های گذشته می‌پردازند خاتمه یافته است. 
۷ مدل پیشنهادی 
برای جایگزینی سربازی
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی شهریورماه سال 92 با انتشار گزارشی 
پیش‌بینی ۷ مدل جایگزین سربازی را ارایه کرد. 
بر اساس گزارش این مرکز ۷ مدل جایگزین سربازی عبارتند از:

۱- الگو و مدل حاکم کنونی

۲- الگوی سربازی حرفه‌ای 
۳- الگوی سربازی داوطلبی- بسیجی چابک

۴- الگوی سربازی علمی تخصصی

۵- الگوی خرید خدمت هدفمند

۶- الگوی خدمت سربازی یک‌ساله در دوران صلح

۷- الگوی تلفیقی چندجانبه هدفمند.

مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به مشکلات متعدد خدمت سربازی در کشور، از میان ۷ مورد اشاره شده دو الگوی خدمت علمی‌-‌تخصصی و خدمت داوطلبانه- بسیجی چابک به دلیل بهره‌وری بالا را مورد تاکید قرار داد. همچنین این مرکز در گزارش خود به مشکلات فرهنگی و اجتماعی، اقتصادی و ساختاری شیوه کنونی خدمت سربازی اشاره می‌کند.
بر اساس این گزارش، امنیت محور بودن سربازی و غافل‌شدن از ابعاد فرهنگی و اجتماعی، انگیزه خدمتی ضعیف برای سربازان، پایین بودن منزلت اجتماعی سربازان در جامعه، تاخیر در زمان ازدواج جوانان و زمینه پیدایش آسیب‌های اجتماعی و روانی در جامعه‌، افزایش زمینه تقاضای کاذب ادامه تحصیل برای فرار از خدمت، تاخیر در زمان ورود جوانان به بازار کار و فعالیت اقتصادی و... از جمله معایب و مشکلات مدل کنونی خدمت سربازی است.
تاخیر در زمان اعزام
تاخیر در زمان اعزام به خدمت یکی دیگر از مشکلات الگوی کنونی خدمت سربازی است که به نظر می رسد کوتاه‌تر کردن طول زمان خدمت می‌تواند بخشی از این مشکل را برطرف کند. مشکلی که ظاهرا بیشتر گریبانگیر فارغ‌التحصیلان دانشگاهی است.
مهرداد که قرار است با مدرک لیسانس به خدمت سربازی اعزام شود در این خصوص می‌گوید: از مسئولان درخواست داریم، فکری به حال کسانی که با مدرک لیسانس فارغ التحصیل شده‌اند و آماده گذراندن خدمت سربازی هستند بشود که مابین پایان تحصیل و شروع خدمت سربازی اینقدر فاصله نیفتد.
وی که مدعی است حدود یک‌سال است که در صف انتظار اعزام به خدمت مانده است می‌گوید: هرچه زودتر کارت پایان‌خدمت 
دستم بیاید زودتر می‌توانم به فکر کار و بدبختی‌ام باشم.
افشین یکی دیگر از منتظران اعزام به خدمت است. او نیز مانند مهرداد از دیر اعزام شدنش به خدمت گلایه‌مند است و می‌گوید: چرا باید برای رفتن به سربازی یک سال صبرکرد؟
او می‌افزاید: دی ماه 93 درسم در مقطع کارشناسی تمام شده با وجود اینکه دفترچه را سریع فرستادم هنوز اعزام نشده‌ام. او که این واقعه را فاجعه می‌داند می‌افزاید: تازه جالب است که هیچ کسی حرفی نمی‌زند لطفا از مسئولین سازمان نظام وظیفه خواهش کنید که برای مشمولینی که می‌خواهند برای اعزام به خدمت سربازی اقدام کنند شرایطی را بوجود بیاورند که‌ فاصله زمانی بین ارسال دفترچه تا اعزام بیشتر از 2 ماه نباشد چون اتلاف وقت است و کسانی که می‌خواهند دیرتر اعزام شوندخودشان اعلام کنند.
با این حال و نظر به مشکلات مطرح شده، با کدام توجیه منطقی شیوه کنونی خدمت اجباری سربازی ادامه می‌یابد؟
آسیب‌شناسی خدمت اجباری سربازی و بررسی هزینه 
فایده آن بر روی جوانان، جامعه و کشور می‌تواند نقشه راهی برای بهبود این وضعیت و به تناسب آن جلوگیری از پیامدهای منفی آن باشد. نقشه راهی که شاید بر اساس آن لازم باشد به گروهان آماده اعزام به خدمت دستور آزاد باش داد.

 

منبع : شماره 316 هفته نامه ماه رویان

 

شناسه خبر :538 
1173 کلیک ها  چهارشنبه, 09 دی 1394 ساعت 12:42
این مورد را ارزیابی کنید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

بالا