واکنش‌ها به استفاده روسیه از پایگاه نظامی ایران ادامه دارد؛

مجادله در آسمان نوژه

خورشید آنلاین

خبر پرواز جنگنده‌های روسی از پایگاه هوایی نوژه همدان خیلی سریع به تیتر یک اخبار دنیا تبدیل شد. اقدامی بی‌سابقه که نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم و خروج ارتش شوروی از ایران (سال 1325) جنگنده‌های روسی به هدف عملیات نظامی در ایران مستقر شدند.
طبق توافق تهران و مسکو شماری از جنگنده‌های ارتش روسیه در پایگاه هوایی نوژه همدان مستقر شده‌اند که با پرواز از همدان و عبور از عراق، مراکز گروه‌های مسلح و تروریستی از جمله داعش را در شرق و شمال سوریه بمباران کنند.
حضور این جنگنده‌ها باعث واکنش‌های بسیاری در میان افکار عمومی مردم ایران و محافل داخلی و خارجی شد. روسیه علی‌رغم این که در سال‌های اخیر به عنوان هم پیمان تاکتیکی با ایران در مناسبات منظقه‌ای و بین‌المللی و موضوع هسته‌ای ایران معرفی می‌شود، ولی همواره بنا بر آنچه سابقه تاریخی روسیه در برخورد با ایران و همچنین روحیه فرصت‌طلبی این کشور خوانده می‌شود در اذهان عمومی جامعه ایران چهره مطلوبی نداشته است.
در محافل داخلی حضور جنگنده‌های ارتش روسیه در همدان باعث شد اصل 146قانون اساسی ایران (استقرار هر گونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند به عنوان استفاده‏های صلح‏آمیز باشد ممنوع است) برای نخستین بار تا این اندازه مورد توجه قرار بگیرد. اصلی که ضمانتی برای استقلال کشور خصوصاً از لحاظ نظامی تلقی می‌شود و در این میان واکنش‌هایی را میان مجلس، وزارت دفاع و شورای عالی امنیت ملی ایجاد کرد.
از یک سوی ماجرا مسئولین نظامی و امنیت ملی کشور با استفاده از ادبیاتی همچون «تصمیم نظام» و این که این تصمیمات در حیطه دخالت مجلس نیست و از سوی دیگر برخی نمایندگان مجلس و تحلیلگران سیاسی با یادآوری اصل149 قانون اساسی، شعار نه شرقی و نه غربی که از شعارهای بنیادی انقلاب اسلامی به شمار می‌رود و همچنین حق دخالت مجلس در همه امور، کشمکش‌ها را در این رابطه بیشتر کرده است.
* وزیردفاع: روسیه در ماجرای نوژه، خودنمایی و بی‌معرفتی کرد
نخستین بار خبر را وزارت دفاع روسیه منتشر کرده و اعلام کرد که هواپیماهای روسی با پرواز از پایگاه نیروی هوایی ایران در همدان، مواضع داعش و جبهه النصرت (فاتح شام) را در مناطق عملیاتی حلب، ادلیب و دیرالزور بمباران کرده‌اند.
انتشار این خبر از سوی منابع روسی گویا خاطر وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران را مکدر کرده که بلافاصله واکنش نشان داده و گفت: نوعی خودنمایی و بی‌معرفتی پشت اعلام خبر استفاده روسیه از پایگاه نوژه برای حمله به تروریست‌ها در سوریه وجود داشت.
دهقان دلیل حضور بمب افکن‌های روسیه در نوژه را خواست دولت سوریه در زمینه پشتیبانی عملیات هوایی و ماموریت‌های زمینی خواند و این که قرار اولیه بر این بود برای افزایش سرعت، دقت، حجم هواپیماها و سوختگیری در منطقه نزدیکتر روس‌ها تعدادی از ناوگان هوایی خود را متناسب با عملیات‌های ارتش سوریه به ایران منتقل کنند. اما ما قطعاً به آن‌ها پایگاه نظامی ندادیم و در هیچ شرایطی امکان استقرار به روس‌ها داده نشده است، هیچ توافق مکتوبی صورت نگرفت بلکه فقط یک همکاری عملیاتی بوده است.
وزیر دفاع همچنین در پاسخ به اینکه چرا این خبر را طرف مقابل اعلام کرد و ما خودمان اول آن را منتشر نکردیم، گفت: طبیعتاً روس‌ها علاقه‌مندند نشان دهند که یک ابرقدرت و کشور اثرگذار هستند و در تمامی روندهای امنیتی منطقه و سطح جهان حضور دارند. از طرفی علاقه دارند در صحنه عملیات در سوریه خود را به عنوان یک عامل مؤثر مطرح کنند تا بتوانند سهم خود را در آینده و در مقابل آمریکا تأمین کنند. البته نوعی خودنمایی و بی‌معرفتی پشت اعلام این خبر بوده است.
* اخطار قانون اساسی؛ استقرار هواپیماهای روسی در همدان خلاف است
حشمت الله فلاحت‌پیشه در نشست علنی مجلس شورای اسلامی، در اخطار قانون اساسی گفت: استقرار هواپیماهای روسی در پایگاه هوایی شهید نوژه همدان مطرح شده است که بر اساس اصل۱۴۶ قانون اساسی استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور حتی برای استفاده صلح‌آمیز ممنوع است. منتهی شاید ناظر به بند یک اصل۱۷۶ احتمالاً بحث وظایف شورای عالی امنیت ملی در این خصوص مطرح شود که به نظر بنده این وظایف است و جزو اختیارات محسوب نمی‌شود، در بند۱۷۶ قانون اساسی تأکید شده که شورا دارای وظایفی است نه اختیارات.
* واکنش رئیس مجلس
اما علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی در پاسخ به فلاحت پیشه گفت: استناد شما به بند۱۴۶ قانون اساسی است و موضوع بند۱۱۰ مربوط به شورای عالی امنیت ملی است.
وی ادامه داد: بر اساس اصل۱۴۶ قانون اساسی استقرار هرگونه پایگاه نظامی و خارجی در کشور ممنوع است و باید توجه داشت ایران پایگاهی در اختیار کشوری قرار نداده است و اینکه با روسیه به عنوان متحد در مسائل منطقه مانند سوریه همکاری داریم به این معنا نیست که ما پایگاه به روسیه از نظر نظامی داده‌ایم و اگر در رسانه‌ها کسی این را مطرح کرده است موضوع تکذیب می‌شود.
وی ادامه داد: از اینکه روسیه در مسئله یمن نیز توجه بیشتری پیدا کرده خرسندیم، بنابراین آراء ایران با روسیه در حل بحران ترویستی منطقه نزدیک است و همکاری در این خصوص با روس‌ها انجام می‌شود اما به هیچ وجه هیچ پایگاه نظامی به روسیه و نه به هیچ کشور دیگری داده نشده است.
* پرواز هواپیماهای روسی مصوبه شورای عالی امنیت ملی است
علاءالدین بروجردی در این باره گفت: آنچه که در پایگاه نوژه همدان رخ می‌دهد پرواز هواپیماهای روسیه است که بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی و در چارچوب همکاری‌های چهارجانبه ایران، روسیه سوریه و عراق است. این همکاری با مصوبه شورای عالی امنیت ملی انجام
می‌شود و مغایرتی با قانون اساسی ندارد چرا که پایگاه هوایی همدان نه پایگاه روسی شده و نه جنگده‌ای در آن مستقر شده است.
وی گفت: تنها اقدامی که صورت می‌گیرد این است که هنگام پرواز اجازه داده می‌شود جنگده‌های روسی برای دریافت سوخت از این پایگاه استفاده کنند که در این چارچوب همکاری‌ها کاملاً منطقی است.
به گفته رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، استفاده از حریم هوایی و پایگاه نوژه مدتی است که انجام می‌شود، اما اخیراً علنی شده است.
* موضع دبیر شورای عالی امنیت ملی
شمخانی با اشاره به برخی اظهارنظرهای غیر دقیق در خصوص همکاری ایران و روسیه در مبارزه با تروریسم گفت: روابط همه‌جانبه ایران و روسیه که مبتنی بر تأمین منافع ملی و در قالب همکاری‌های راهبردی در جریان است، صرفاً در حوزه مبارزه با تروریسم نبوده و ابعاد گسترده‌تری را شامل می‌شود.
دبیر شورای عالی امنیت ملی افزود: هماهنگی نزدیک ایران، روسیه و سوریه در اجرای عملیات‌های اخیر علیه تروریست‌های تکفیری در سوریه، راهبرد تأخیری آمریکا برای تحمیل اراده خود در معادلات امنیتی سوریه را با شکست رو به‌ رو کرد.
* درخواست ۲۰ نماینده برای برگزاری نشست غیرعلنی
محمود صادقی نماینده مردم تهران در مجلس از تهیه نامه‌ای با امضای ۲۰ نفر از نمایندگان، خطاب به رئیس‌مجلس بنابر اصل۶۹ قانون اساسی به‌منظور فراهم کردن مقدمات برگزاری نشست غیرعلنی با مسئولان ذی‌ربط نظر به لزوم اطلاع نمایندگان ملت از دلایل و پیامدهای این تصمیم که می‌تواند موجب تقویت همگرایی و هماهنگی بیشتر قوای سه‌گانه در مقابله با تهدیدات امنیتی است، خبر داد.
علاوه بر این تعدادی از نمایندگان مجلس در تذکر شفاهی خواستار ارائه توضیح رئیس مجلس در این باره شدند.
* وزیر دفاع: تصمیم نظام است، ربطی به مجلس ندارد!
در یک واکنش دیگر وزیر دفاع در پاسخ به اعتراض برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی گفت: اساساً تصمیم درباره پرواز هواپیماهای روسی تصمیم نظام است و به عنوان همکاری در مبارزه با داعش محسوب می‌شود و ربطی به مجلس ندارد. همچنین شورای عالی امنیت ملی در این رابطه مصوبه‌ای داشته است.
* لاریجانی: وزیر دفاع باید ادب حکمرانی را رعایت می‌کرد
اما در ادامه این ماجرا، رئیس مجلس نسبت به این سخنان وزیر دفاع واکنش نشان داد و گفت: لازم است به وزیر دفاع متذکر شوم که درباره مجلس درست حرف نزد و باید ادب حکمرانی را در این مسائل رعایت می‌کرد.
علی لاریجانی با اشاره به در رأس امور بودن مجلس، گفت: امام و رهبری بارها بر نقش مجلس تأکید داشتند؛ بنابراین لازم است این موضوع در بیان مطالب نیز در نظر گرفته شود لذا از همه دوستان می‌خواهیم که به این ساختار نظام و درجات آن توجه کافی داشته باشند.
* با تشر نظامی نمی‌شود مجلس را ساکت کرد!
همچنین فلاحت‌پیشه نماینده مجلس دهم در واکنش به این سخن وزیر دفاع که این مسئله در حوزه تصمیم‌گیری‌های شورای‌عالی امنیت ملی است، نه مجلس، گفت: «طبق قانون اساسی نمایندگان مجلس حق اظهارنظر در تمام امور داخلی و خارجی کشور را دارند. به ایشان در این خصوص تذکر داده‌ایم و دوباره این تذکر مطرح خواهد شد چراکه وزیر دفاع حتماً باید شأن و جایگاه مجلس را حفظ کند.» او تأکید کرد: «با یک تشر نظامی نمی‌شود مجلس را ساکت کرد. به‌هرحال در موقعیت به‌وجودآمده نسبت به همکاری ایران و روسیه دغدغه‌هایی وجود دارد. تذکر نسبت به همکاری‌های نظامی با روسیه تذکری مبتنی بر خسارت‌ها با پشتوانه‌های تاریخی است.»
* اعتراض نماینده مجلس به سخنان وزیر دفاع، با انتشار یک عکس!
محمود صادقی نماینده  مردم تهران در توئیتر خود با انتشار عکسی نسبت به اظهارات وزیر دفاع مبنی بر عدم دخالت مجلس در قضیه استفاده روس‌ها از پایگاه همدان اعتراض کرد.
وی با اشاره به اظهارات وزیر دفاع مبنی بر اینکه این تصمیم نظام بود عکس بز اخفش را منتشر کرده و نوشت «بز اخفش هیچ چیزی به او ربط ندارد و فقط باید سرش را تکان دهد»، این موضوع، اعتراض کنایه‌آمیز نماینده مردم تهران نسبت به بی‌توجهی به مجلس تفسیر شد.
* دلجویی وزیر دفاع در مقابل انتقادات تند
واکنش‌های رئیس مجلس و برخی از نمایندگان به سخنان وزیر دفاع باعث شد دهقان طی نامه‌ای به نحوی از مجلس دلجویی کند.
وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در نامه‌ای به رئیس مجلس شورای اسلامی ضمن ابراز تأسف از سوء‌تفاهم ایجاد شده  سه نکته را اذعان کرد و نوشت: «1. شأن و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی، مواضع و دیدگاه‌های حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب برای ملت ما شناخته شده و در تاریخ حیات جمهوری اسلامی ایران به عینیت رسیده است. 2. نمایندگان مجلس، وفق قانون اساسی
می‌توانند از مسائل کشور مطلع شده و در جریان امور قرار گیرند و بحمدالله در دوره مسئولیت اینجانب تعامل و همکاری همه جانبه با مجلس و نمایندگان در بالاترین سطح قرار دارد. 3. ضمن ابراز تأسف از سوءتفاهم ایجاد شده تصریح می‌گردد آنچه من گفتم به هیچ عنوان تضعیف شأن و جایگاه مجلس و یا نمایندگان نبوده و بلکه منظور این بود که اتخاذ چنین تصمیمی نیاز به تصویب مجلس ندارد.»
* بازگشت بمب افکن‌های روسی و پایان عملیات
سخنگوی وزارت دفاع روسیه اول شهریور با اعلام عملیات موفق هوایی ارتش روسیه «علیه مواضع تروریست‌ها در خاک سوریه» گفت: تمام جنگنده‌های روسی فعال در پایگاه هوایی نوژه همدان به پایگاه‌های خود در خاک این کشور بازگشته‌اند.
بهرام قاسمی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز اعلام کرد: آن چه که انجام شده یک کار موقت و با هماهنگی بوده است و باید تأکید کنم که روسیه نه در ایران پایگاه دارد و نه در ایران مستقر شده بلکه کار موقتی بوده که عجالتاً پایان پذیرفت.
* سفیر روسیه در تهران: مانعی برای ادامه استفاده از پایگاه نوژه نیست
اما خبر پایان کار جنگنده‌های روسی در ایران پایان ماجرا نبود و سفیر روسیه در تهران اعلام کرد: مسکو هیچ مانعی بر سر ادامه استفاده از پایگاه هوایی نوژه همدان علیه تروریست‌های فعال در سوریه نمی‌بیند.
موضوعی که وزیر دفاع ایران نیز قبلاً در سخنانش به آن تأکید کرده بود و با بیان این که تا هر زمان که نیاز باشد، روس‌ها از پایگاه همدان استفاده خواهند کرد گفت: شرایط اقتضا کند، استفاده روس‌ها از دیگر پایگاه‌های ایران را هم بررسی می‌کنیم.
* علامت سؤال جدی در یک جاده یک‌طرفه
اما استقرار جنگنده‌های روسیه در پایگاه هوایی همدان (نوژه)، نشان دهنده ارتقای همکاری‌های تاکتیکی دوکشور به اوج همکاری‌های استراتژیک است. همکاری‌های نظامی میان هر دو کشوری نشان دهنده اعتماد بالا میان سران دو طرف و بالاترین سطح همکاری میان دو کشور است، اعتمادی که البته حالا علامت سؤال جدی را در ذهن‌ها روشن می‌کند که چرا و بر اساس کدام عملکرد کشور روسیه، مسئولان ما تا این اندازه او را معتمد خود می‌دانند و آسمان کشور را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهند؟ در حالی دلایل تاریخی باعث دغدغه‌های جدی در ذهن مردم ایران شده که چگونه می‌شود به این راحتی اجازه حضور نظامی کشوری را در ایران داد که در کوران حوادث گذشته همواره نقش مخالف داشته است؛ اگر نیازی به بازگشت به تاریخ قبل از انقلاب اسلامی هم نباشد، فروش تسلیحات نظامی گسترده به عراق در دوران جنگ و حتی رأی دادن به هفت قطع‌نامه تحریمی علیه ایران و قطع نامه خارج‌کردن پرونده ایران از شورای حکام و واردشدن به شورای امنیت از نزدیک‌ترین تجربه‌های تاریخی است که تلاطم، نوسان و بی‌اعتمادی را در رفتار روسیه نشان می‌دهد.
عدم شفافیت و استفاده از ادبیاتی که مشخص نمی‌کند این تصمیم تا چه اندازه منافع ملی و استقلال کشور را با مخاطره رو به رو می‌کند و تا چه اندازه اقدامات صیانتی لازم در قبال در اختیار قراردادن آسمان ایران و پایگاه‌های نظامی کشورمان به روس‌ها صورت گرفته همچنین انتشار چنین خبری بدون ایجاد هر گونه پیش زمینه‌ای برای پذیرش آن در افکار عمومی آن هم از سوی طرف دیگر ماجرا، زمینه را برای انتقادات و نگرانی‌ها نسبت به این حضور نظامی فراهم کرده است. در هر حال لازم است مسئولان خصوصاً مسئولان دفاعی کشور به جای موضع‌گیری‌هایی که بیشتر درخواست سکوت از منتقدین دارد درصدد پاسخگویی به سؤالات به وجود آمده بر آیند و اگر توجیهی برای این اقدام بسیار مهم وجود دارد نیز به اطلاع نمایندگان ملت برسانند و آن‌ها را در جریان کامل موضوع قرار دهند.

شناسه خبر :1841 
111 کلیک ها  یکشنبه, 07 شهریور 1395 ساعت 05:52
این مورد را ارزیابی کنید

Hospital Information Systems

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

بالا